โรคและแมลงศัตรูพืชในมันสำปะหลัง พร้อมวิธีป้องกันแบบปลอดภัย

มันสำปะหลัง อีกหนึ่งพืชเศรษฐกิจที่เกษตรกรไทยนิยมเพาะปลูก เพราะให้ผลผลิตเยอะ ขายได้ราคาดี แต่ก็มีปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ผลผลิตอาจได้ไม่คุ้มเท่าที่ควร นั่นคือ โรคในมันสำปะหลัง ที่มักจะติดมากับท่อนพันธุ์นั่นเอง ซึ่งถ้าหากไม่มีการป้องกันอย่างรัดกุม อาจทำให้มันสำปะหลังทั้งไร่ติดโรค และให้ผลผลิตเป็นมันหัวเล็ก เปอร์เซ็นต์แป้งต่ำได้

เพื่อไม่ให้พี่น้องเกษตรกรสูญเสียต้นทุนบางส่วนและกำไรจากโรคในมันสำปะหลัง บทความนี้ CMT ได้รวบรวมโรคที่พบบ่อยในมันสำปะหลัง พร้อมกับจะมาแนะนำวิธีป้องกันโรคมันสำปะหลังให้พี่น้องเกษตรกรชาวไร่มันได้เตรียมตัวป้องกันและรับมือได้อย่างเนิ่น ๆ กัน

มันสำปะหลัง พืชเศรษฐกิจที่ต้องใส่ใจศัตรูพืช

มันสำปะหลังถือเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของไทย เพราะสามารถแปรรูปเป็นสินค้าได้หลากหลาย เช่น แป้งมัน อาหารสัตว์ และผลิตภัณฑ์เส้นต่าง ๆ จึงเป็นพืชที่สร้างรายได้ให้เกษตรกรจำนวนมาก

แต่ในทางกลับกัน ปัญหาที่พบในไร่มันสำปะหลังกลับไม่ใช่เรื่องเล็ก ทั้งโรคพืช หนอนเจาะต้น และแมลงศัตรูพืชต่าง ๆ รวมถึงสภาพอากาศที่ไม่แน่นอน ทำให้หลายคนปลูกแล้วรู้สึกไม่คุ้ม จนบางรายตัดสินใจเลิกปลูกไป

ความจริงแล้วมันสำปะหลังยังเป็นพืชที่ให้ผลผลิตดีและราคาดี หากรู้จักดูแลและป้องกันศัตรูพืชอย่างถูกวิธี โดยเฉพาะการใช้วิธี ควบคุมโรคแบบออร์แกนิค ซึ่งช่วยลดสารตกค้างในหัวมัน และทำให้ขายได้ราคาสูงขึ้น ทั้งยังเป็นมิตรต่อดิน ผู้บริโภค และสุขภาพของเกษตรกรเองด้วย หัวมันใหญ่ เปอร์เซ็นต์แป้งสูง อยู่ไม่ไกลเกินเอื้อม ถ้าเริ่มต้นจากการดูแลแบบปลอดภัยตั้งแต่ต้นทาง

อ่านบทความน่าสนใจเพิ่มเติม: เคล็ดลับปลูกมันสำปะหลังแบบเกษตรกรรุ่นใหม่ หัวใหญ่ น้ำหนักดี

รวมโรคมันสำปะหลังที่พบบ่อย พร้อมวิธีรับมือแบบปลอดภัย

รู้หรือไม่ว่าโรคพืชคือหนึ่งในสาเหตุหลักที่ทำให้ผลผลิตมันสำปะหลังลดลง มาดูกันว่าในไร่มันสำปะหลังมักเจอโรคอะไรบ้าง และเราจะรับมือกับแต่ละโรคได้อย่างปลอดภัยโดยไม่พึ่งสารเคมีหนักได้อย่างไรบ้าง

1. โรคใบด่างมันสำปะหลัง (Cassava Mosaic Disease: CMD)

โรคใบด่างมันสำปะหลัง เป็นโรคที่พบได้บ่อยมากตั้งแต่ก่อนลงปลูก เพราะส่วนใหญ่มักจะติดมากับท่อนพันธุ์มันสำปะหลัง โดยโรคนี้เกิดจากพาหะแมลงหวี่ขาวยาสูบที่นำเชื้อไวรัส SLCMV (Sri Lankan Cassava Mosaic Virus) เข้ามาติดเชื้อในต้น หากปล่อยไว้อาจลามไปยังต้นอื่น ๆ และทำให้ต้นมันสำปะหลังตายได้

ลักษณะโรค: ใบด่างเหลือง ใบเกิดใหม่เล็ก แคระแกร็น หงิกงอไม่เป็นรูปทรงเรียว

วิธีป้องกัน: คัดท่อนพันธุ์อย่างละเอียด เลือกที่ไม่มีโรค กำจัดแมลงหวี่ขาวที่เป็นพาหะ เลือกพันธุ์ที่ทนโรคใบด่าง เช่น

• พันธุ์เกษตรศาสตร์ 50 
  
• พันธุ์ห้วยบง 60
  
• พันธุ์ระยอง 72

2. โรคแอนแทรคโนส (Anthracnose)

โรคแอนแทรคโนส เป็นโรคที่เกิดได้กับพืชหลายชนิด ซึ่งรวมไปถึงมันสำปะหลังด้วย โดยโรคนี้เกิดจากเชื้อรา ซึ่งแน่นอนว่าเชื้อรานั้นมากับความชื้น นั่นหมายความว่าพื้นที่การเกษตรที่ฝนตกบ่อย ไร่มันสำปะหลังจะมีโอกาสเกิดโรคนี้ได้นั่นเอง หากต้นมันสำปะหลังเป็นโรคนี้อาจทำให้พี่น้องเกษตรกรสูญเสียผลผลิตได้มากถึง 80% เลยทีเดียว

ลักษณะโรค: จุดแผลสีน้ำตาลเข้มตามลำต้น ใบแห้ง ขอบใบไหม้ เมื่อยอดแห้งตายจะพบเป็นเมล็ดเล็ก ๆ สีดำตกอยู่ทั่วบริเวณ

วิธีป้องกัน: ตัดแต่งใบที่เป็นโรค ฉีดพ่นสารชีวภาพ เช่น บาซิลลัส หากมันสำปะหลังมีการติดโรค หลังเก็บเกี่ยวผลผลิตควรไถกลบดินให้เศษต้นมันสำปะหลังถูกพลิกไปอยู่ใต้ดินให้ลึก ๆ โดยอาจใช้ผานพรวนร่วมกับผานสับกลบ

3. โรคเน่าโคนต้น (Root Rot, Stem Rot)

โรคเน่าโคนต้นมันสำปะหลัง เป็นอีกโรคที่มีสาเหตุเกิดมาจากเชื้อรา แต่จะเป็นเชื้อราชนิดที่อยู่ในดิน ส่งผลให้โคนต้นบวมพอง มีปุ่มรากขึ้นมาเหนือผิวดิน และเมื่อโรคเริ่มลุกลามจะเห็นว่าใบเริ่มเหลือง เหี่ยวแห้ง แต่ลำต้นยังดูเหมือนปกติ พบได้ในมันสำปะหลังอายุ 3 เดือนขึ้นไป ซึ่งถ้านำท่อนพันธุ์ที่มีโรคติดไปด้วยอาจแพร่กระจายและสร้างความเสียหายให้กับมันสำปะหลังทั้งไร่ได้

ลักษณะโรค: โคนต้นเน่า ใบเหลือง ใบล่างแห้งเหี่ยวตาย

วิธีป้องกัน: ไถระเบิดดินดานเพื่อปรับโครงสร้างดินชั้นล่าง กำจัดเชื้อรา ไถปรับหน้าดินให้ระบายน้ำดี หลีกเลี่ยงการปลูกซ้ำจุดเดิม ปลูกมันสำปะหลังด้วยวิธียกร่อง ช่วยระบายน้ำไม่ให้ขัง โดยสามารถยกร่องมันสำปะหลังได้ง่าย ๆ ด้วยการใช้ผานยกร่องไถก่อนลงท่อนพันธุ์

4. โรคอื่น ๆ

นอกจากนี้แล้วมันสำปะหลังยังมีโรคอื่น ๆ ที่อาจเกิดได้อีก ดังนี้

4.1 โรคใบจุดสีน้ำตาล (Brown Leaf Spot) 

เกิดจากเชื้อรา พบได้ในมันสำปะหลังอายุ 25 วันขึ้นไป ลักษณะคือใบเป็นจุดดวงออกไปทางเหลี่ยมสีน้ำตาลเข้ม ใบแห้งเป็นรู แต่ไม่ส่งผลกระทบในด้านผลผลิตมากหากเป็นท่อนพันธุ์ที่ทนโรค แนะนำให้ป้องกันด้วยการพ่นสารเบโนมิล (Benomyl) และเลือกท่อนพันธุ์ที่ทนต่อโรค เช่น ห้วยบง 60 และระยอง 90

4.2 โรคใบไหม้ (Cassava Bacterial Blight, CBB)

โรคใบไหม้จะมีลักษณะคล้ายกับโรคใบจุดสีน้ำตาล แต่ลักษณะคือจะเป็นจุดวงกลมกระจายทั่วใบ ใบเหี่ยวแต่ดูฉ่ำน้ำ ซึ่งสาเหตุมาจากบักเตรี อาจสร้างความเสียหายให้กับผลผลิตได้มากถึง 30-80% วิธีป้องกันคือคัดท่อนพันธุ์อย่างละเอียด หากเจอใบลักษณะนี้ให้คัดทิ้งทันที ไม่นำมาปลูก

แมลงศัตรูพืชมันสำปะหลังที่ต้องระวัง พร้อมวิธีควบคุม

นอกจากโรคในมันสำปะหลังแล้ว ยังมีศัตรูพืชตัวฉกาจที่คอยมารบกวนการเจริญเติบโตของมันสำปะหลังอย่าง แมลง อีกด้วยเช่นกัน โดยหลัก ๆ แล้ว แมลงที่มักจะมาทำลายต้นมันสำปะหลังจะมีอยู่ 3 ชนิด ได้แก่ เพลี้ยแป้งมันสำปะหลัง, หนอน, และแมลงหวี่ขาว

1. เพลี้ยแป้งมันสำปะหลัง (Mealybug)

เพลี้ยแป้งในมันสำปะหลังนั้นจะมีอยู่หลายชนิด ได้แก่ เพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีเขียว เพลี้ยแป้งมันสำปะหลังสีชมพู เพลี้ยแป้งลาย และเพลี้ยแป้งแจ็คเบียส พวกเพลี้ยเหล่านี้จะทำให้ให้คุณภาพท่อนพันธุ์ลดลงจากการแย่งปริมาณน้ำจากพืช อาจทำให้ต้นมันไม่มีหัว หรือแห้งตายได้ มักจะระบาดในฤดูแล้ง

ลักษณะเพลี้ยกินต้น: ใบหงิกงอ แห้ง เหี่ยว, เป็นพาหะของโรคใบด่าง

วิธีป้องกัน: ใช้แมลงเต่าทองกินเพลี้ย, ฉีดพ่นน้ำหมักสะเดา, คลุมแปลงด้วยฟาง

2. หนอนเจาะลำต้น

หนอนเจาะลำต้นมันสำปะหลัง ขึ้นชื่อว่าหนอนก็แทบจะเป็นฝันร้ายของพี่น้องเกษตรกรแน่นอน โดยหนอนจะทำลายลำต้นมันสำปะหลัง ทำให้ต้นมันอ่อนแอ ไม่สามารถส่งสารอาหารไปยังส่วนต่าง ๆ ได้มากเท่าที่ควร หากปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้หัวมันเล็ก น้ำหนักน้อย เปอร์เซ็นต์แป้งต่ำ ซึ่งส่งผลไปถึงราคาขายอีกด้วย

ลักษณะหนอนเจาะลำต้น: ลำต้นกลวง อ่อนแอหักง่าย

วิธีป้องกัน: ใช้กับดักแสงไฟ ปลูกพืชหมุนเวียนลดวงจรชีวิตของหนอน

3. แมลงหวี่ขาว

แมลงหวี่ขาวถือเป็นศัตรูพืชที่อันตรายที่สุดสำหรับมันสำปะหลัง เพราะเป็นพาหะนำโรคใบด่างที่สามารถทำลายผลผลิตได้มากถึง 80% และติดต่อมายังท่อนพันธุ์ได้ การป้องกันจึงควรสังเกตตั้งแต่ขั้นตอนการคัดท่อนพันธุ์ก่อนปลูกเพื่อลดอัตราการแพร่กระจายของโรค

วิธีป้องกัน: ติดตั้งแผ่นกาวเหนียวสีเหลือง ฉีดพ่นสารชีวภาพ

แนวทางป้องกันศัตรูพืชในมันสำปะหลังแบบปลอดภัย

แม้โรคและศัตรูพืชในมันสำปะหลังจะมีหลายชนิด แต่ไม่ใช่เรื่องที่แก้ไม่ได้ เพียงเริ่มจากการดูแลอย่างถูกวิธีตั้งแต่ต้นทาง โดยเฉพาะการเลือกท่อนพันธุ์ที่ดี และใช้วิธีป้องกันที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ ดังนี้

• เลือกพันธุ์ที่ผ่านการรับรองว่าต้านทานโรคได้ดี เช่น ทนโรคใบด่าง หรือทนแมลงเจาะลำต้น
  
• สลับปลูกพืชชนิดอื่นเพื่อลดการสะสมของแมลงและเชื้อโรคในดิน ช่วยตัดวงจรศัตรูพืช
  
• ใช้สารชีวภัณฑ์ เช่น เชื้อราเมตาไรเซียม หรือแบคทีเรียบาซิลลัส ที่ปลอดภัยกับคนและสิ่งแวดล้อม แต่สามารถควบคุมเชื้อราศัตรูพืชได้
  
• ติดตั้งกับดักแมลง ช่วยลดจำนวนแมลงศัตรูพืชในแปลง โดยไม่ต้องใช้สารเคมี
  
• หมั่นตรวจเช็กอาการผิดปกติของต้นมัน เพื่อรับมือได้ทันก่อนลุกลาม
  

การดูแลอย่างใส่ใจและใช้วิธีปลอดภัยตั้งแต่ต้น จะช่วยให้มันสำปะหลังเติบโตแข็งแรง หัวใหญ่ และได้ผลผลิตที่คุ้มค่าในระยะยาว

ป้องกันโรคและแมลงในมันสำปะหลังอย่างปลอดภัย ยั่งยืน และคุ้มค่า

การปลูกมันสำปะหลังไม่ใช่เรื่องน่ากลัว เพียงแค่ต้องทำความเข้าใจและรู้เท่าทันโรคแมลง และหาวิธีป้องกันได้ทันเวลา รวมถึงใส่ใจเรื่องการคัดท่อนพันธุ์ก่อนลงปลูกเพื่อลดการเกิดโรค เท่านี้ก็สามารถควบคุมไม่ให้ไร่มันสำปะหลังของพี่น้องเกษตรกรเกิดโรคได้แล้ว

และที่สำคัญการเลือกใช้อุปกรณ์การเกษตรเพื่อเพิ่มคุณภาพการเพาะปลูกตั้งแต่การเตรียมดิน ผานจาก CMT คือตัวเลือกที่ตอบโจทย์พี่น้องเกษตรกรมากที่สุด โดยเรามีทั้งผานพรวนเตรียมดิน ผานระเบิดดินดาน ทำลายเชื้อโรคในโครงสร้างดิน ลดการใช้สารเคมี และผานขุดมัน เครื่องมือที่จะช่วยให้การเก็บมันเป็นไปอย่างรวดเร็วแบบไม่ทำลายหัวมัน ให้พี่น้องเกษตรกรได้ผลผลิตปริมาณมากที่สุดในระยะเวลาไม่นาน

ผานจาก CMT ยังออกแบบและผลิตจากเหล็กคุณภาพสูง ใช้งานได้ยาวนาน แข็งแรงทนทาน เหมาะกับสภาพดินหลากหลาย พร้อมลุยงานเกษตรเคียงข้างเกษตรกรไทย

สนใจผลิตภัณฑ์ ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมผ่านช่องทาง

• CMT Thailand เบอร์ +66 38 273 250 to 7
  
• Facebook Page: Cmt ชลบุรีเมืองทอง ไถดีที่สุด -เพจหลักเพจเดียว
  
• สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมผ่าน LINE Official @cmt1955